اخبار پوشاک و طراحی ودوخت آذربایجان غربی
افراد موفق کارهای متفاوت انجام نمی دهند ، بلکه کارها را بطریق متفاوت انجام میدهند ...
دوشنبه ٢٥ دی ۱۳٩۱
رنگها تعیین میکنند ... نظرات() 
 
 

همه چیز درباره دنیای مد در گفت‌و‌گو با «شراره قربانی» طراح مد و استاد دانشگاه

 مینا شهنی
 شناسه مقاله: 1949          موضوع: جامعه          بازدید: ۹ 

شماره ۲۰، ۱۳ اسفند ۱۳۹۰

ممم

رنگ سال چگونه انتخاب می‌شود‌؟ چرا امسال آبی و سال قبل سبز و سال بعد نارنجی مد است؟ ‌این رنگ‌ها از کجا می‌آیند که این‌همه مورد استقبال مردم از سراسر جهان قرار می‌گیرند؟شراره قربانی، طراح مد و مدرس دانشگاه، درباره چرایی انتخاب رنگ‌ها حرف‌های زیادی دارد. او توضیح می‌دهد که رنگ‌های مد بر اساس شرایط روحی که مردم جهان دارند از سوی طراحان، سیاستمداران، فیلسوفان و... انتخاب می‌شود تا روحیه جهان را به سمت تعادل ببرد. او در رشته‌های مختلف طراحی لباس از مانتو تا تی‌شرت و لباس اسکی کار کرده‌ است و سابقه تدریس در دانشگاه امیرکبیر، دانشکده فنی دکتر شریعتی و دانشگاه آزاد یزد را دارد؛ نمایشگاه‌های متعددی برگزار کرده و پژوهش‌های زیادی هم درباره پوشاک انجام داده است.

رنگ مد سال چگونه انتخاب می‌شود؟

رخدادهایی که در دنیا به وقوع می‌پیوندند تعیین‌کننده رنگ مد سال هستند. این رخدادها شامل جنگ، زلزله بزرگ، بحران اقتصادی و حتی شیوع بیماری‌‌ها می‌شود. مثلا زمانی که جنگی در یک جایی اتفاق افتاده و دنیا از آن تاثیر گرفته است شما می‌بینید که چقدر روی رنگ آن سال تاثیر گذاشته، هر زمانی که بحرانی وجود داشته و یک نگرانی برای گروه بزرگی از مردم جهان رخ داده است مد همیشه به کمک آمده است.

یعنی مد در متعادل کردن روحیه مردم نقش دارد؟

بله مد دقیقا کار فرهنگی می‌کند و یک جورهایی می‌توانیم بگوییم که یک کار روانشناسانه در جامعه جهانی صورت می‌گیرد. مثلا رنگ‌هایی که بعد از وقوع یک بحران به عنوان رنگ مد معرفی می‌شوند رنگ‌هایی خواهند بود که به متعادل کردن حس‌ آدم‌ها کمک می‌کند. الان شما وقتی می‌روید بازار می‌بینید آبی کاربنی مد شده باید این سوال را از خودتان بپرسید که «چرا آبی کاربنی؟» چه چیزی به‌وجود آمده که آبی کاربنی را آورده‌اند؟ «بعد شما نگاه کنید اگر الان اینجا آبی کاربنی هست پس یک فصل قبل از آن در اروپا همین رنگ مد بوده‌ (معمولا رنگ‌های مد یک فصل بعد به ایران وارد می‌شوند) شما باید ببینید که یک سال قبل چه اتفاق‌هایی افتاده، این رخدادها را به هم متصل کنید بعد ببینید که این رنگ از کجا می‌آید و مطمئن باشید روحیه مردم در سراسر جهان به حضور این رنگ نیاز داشته است و البته دلایلش را گروه‌هایی که رنگ را انتخاب می‌کنند می‌دانند.

این مساله فقط درباره رنگ است یا فرم و مدل لباس هم از این اصول پیروی می‌کند؟

بیشتر روی رنگ تاثیر دارد چون روحیه انسان‌ها با رنگ خیلی در تماس است و شما با بازی که در رنگ می‌کنید می‌توانید یک جامعه را به وحشیگری سوق بدهید یا یک جامعه را تلطیف کنید، ‌یعنی شما می‌توانید با رنگ‌هایی که در لباس‌ها می‌آورید جامعه را کنترل کنید. در گام بعدی در فرم هم تاثیر دارد وقتی که دوره جنگ سرد بود فرم‌هایی که در لباس‌ها پیش آمد بیشتر به سمت ساده بودن متمایل شد و آن حس مینی‌مالیستی که در جامعه جهانی در هنر به‌وجود آمده بود فرم‌های مد لباس را تحت تاثیر قرار داد یعنی فرم‌های مد لباس ساده‌تر شد. جالب است بدانید که 2 سالی است که جامعه‌ هنری به سمت استفاده از مدهای قدیمی تمایل پیدا کرده است، در واقع المان‌هایی از مدهای قدیمی را در نظر گرفته و آنها را به روز کرده و وارد بازار می‌کند.

یک سال پیش گرایش به سمت مدهای جنگ جهانی دوم بود الان به سمت مدهای جنگ جهانی اول رفته است حتی عناصر زیبایی‌شناسی آن دوره‌ها نیز امروز وارد دنیای مد شده، عناصری مانند مدل مو و مدل آرایش و پیراهن‌های ساده که مثلا حاشیه‌هایی دارد یا چاپ‌های خاص که آن دوره الهام گرفته شده است حالا وقتی بخواهید ببینید که چرا یک چنین برگشتی شده به دوره جنگ جهانی باید بفهمید که الان چه عناصری در جامعه‌‌مان وجود دارد که طراحان مد فلاش‌بک می‌زنند به آن زمان، چه مشابهت‌هایی بین الان و زمان جنگ جهانی هست که هنرمند طراح و هنرمند نقاش برمی‌گردد؟ قطعا مشابهت‌هایی هست که در مد این اتفاق می‌افتد.

سازوکار اجرایی انتخاب رنگ سال چیست؟

یک نکته مهم این است که تمامی دست‌اندرکاران مد پوشاک بر سر رنگ یک تفاهم کامل دارند، وقتی یک رنگ امسال برای مد کار می‌شود یک اجماع کلی بر این موضوع دارند این طوری نیست که هر طراح مدی یک ساز برای خودش بزند وقتی رنگ انتخاب شد دیگر تمامی طراحان باید از آن رنگ استفاده کنند البته هر کسی در مجموعه‌ای که ارائه می‌دهد المان‌های شخصی‌اش را وارد می‌کند ولی حتما باید رنگ سال را در مجموعه‌هایش داشته باشد وقتی مثلا می‌گویند رنگ فصل آینده آبی کاربنی است بین کسانی که طراحان اصلی مد هستند یک توافق کامل انجام شده‌ است.

یعنی رنگ از سوی طراحان مد انتخاب می‌شود؟

در دنیای مد مجموعه‌هایی فعالند که اعضای آنها را طراحان لباس‌ها، هنرمند‌ها، آرتیست‌ها از فیلسوف گرفته تا روانشناس و مردان سیاسی در این مجموعه‌ها نشست و برخاست می‌‌کنند اینها در واقع با همدیگر بده بستان دارند با همدیگر جمع‌هایی را دارند که وقتی بخواهند چیزی را به عنوان آیتم تاثیرگذار سال اعلام بکنند تمامی اعضای گروه با هم به نقطه‌ انتخاب می‌رسند. چیزی نیست که هر کسی برای خودش یک آیتم اعلام کند، این افراد در واقع در رشته‌های گوناگون تخصص دارند بنابراین می‌توانند تشخیص بدهند که چه رنگی باید مد شود.

یعنی این‌طور نیست که طراح در هر فصل هر رنگی را می‌خواهد انتخاب کرده و مجموعه‌ای از لباس‌ها را ارائه بدهد؟

اصلا این طور نیست اگر این اتفاق بیفتد آن طراح مطمئنا به شکست می‌رسد.

پس تمامی طراحان لباس تصمیم می‌گیرند که یک رنگ را مد کنند و بعد ما می‌بینیم که ویترین تمام لباس‌فروشی‌ها پر از همان رنگ خواهد شد؟

بله. حالا ببینید این توافق از کجا به دست می‌آید، از دهه 90 به این طرف که کامپیوتر و اینترنت وارد سیستم صنعت شد آژانس‌هایی برای جمع‌آوری اطلاعات از مردم سراسر دنیا تاسیس شد. از سال 95 به بعد کم‌کم وقتی اولین و بلاگ‌ها شکل گرفتند و اطلاعاتی را در زمینه مد منتشر کردند عکس‌هایی که صاحبان این وبلاگ‌ها از مردم سراسر دنیا منتشر می‌کردند در واقع نشان می‌داد که مردم در کوچه و خیابان چه‌چیز می‌پوشند به این ترتیب علاقه‌مندی‌های مردم مشخص می‌شد. آژانس‌های واسطه تمامی این اطلاعات را از سراسر جهان جمع‌آوری می‌کنند علاوه بر این خود آژانس‌ها نیز افرادی را در استخدام دارند که بخش قابل‌توجهی از اینگونه اطلاعات را جمع‌آوری می‌کنند.

کار تحلیل تمامی این اطلاعات نیز در همین آژانس‌ها انجام می‌شود، پس نبض زندگی مردم در تحلیل‌هایی است که این آژانس‌ها دارند. این اطلاعات در ازای پرداخت پول در اختیار طراحان مد قرار می‌گیرد. این اطلاعات از سطح دنیا تهیه و دسته‌بندی شده و به فروش می‌رسد. به همین دلیل است که ما با پدیده‌ای به نام «مدجهانی» روبه‌رو شده‌ایم مدی که همه جهان از آن تغذیه می‌کند و رنگ سال دارد. این مد جهانی نتیجه تلاش‌ آژانس‌هایی است که نقش حلقه واسط بین مردم کوچه و بازار و طراحان مد و لباس را ایجاد کردند. حالا دیگر طراحان می‌دانند که رنگ‌هایی که با تکیه بر اطلاعات این آژانس‌ها انتخاب شود قطعا مورد قبول مردم واقع خواهد شد و درآمدزا خواهد بود.

یک مجموعه لباس(کالکشن) چگونه آماده می‌شود؟

در دنیا دو فصل برای مد داریم یکی (بهار، تابستان) و دیگری (پاییز، زمستان) بنا بر این در شکل کلاسیک یعنی روشی که ما در دانشگاه برای دانشجویان توضیح می‌دهیم به این ترتیب است که معمولا 6 ماه قبل طراح لباس که سرپرست تیم طراحی است یک عنوان یا یک موضوعی را برای این مجموعه در نظر می‌گیرد این موضوع باید با تم درونی‌ طراح سازگار باشد مثلا یکی از طراحان مشهور، روبرتو کاوالی، که بیشتر به عناصر گیاهی و حیوانات علاقه‌مند است، اگر کارهای او را در 20 سال اخیر بررسی کنید روندی از این علاقه‌مندی را در کارهایش می‌بینید. حالا ممکن است تغییراتی هم در این کارها دیده بشود مثلا در یک فصل رنگ‌ها کم‌رنگ بشود، یک فصل ممکن است رنگ‌ها پاستلی شود و فصل دیگر رنگ‌ها به پالت رنگی آبرنگ نزدیک شود اما به هر حال شما رد علاقه‌مندی این طراح را در کارهایش می‌بینید. طراح لباس با توجه به علاقه‌مندی‌ها، درونیات و حس هنری‌اش یک سری المان‌ها و نشانه‌ها در کارش دارد مثلا یک طراح صاحب نام دیگر،جان گالیانو، به خاطر علاقه‌مندی که به کارهای طراحی صحنه دارد کارهایش معمولا تئاتری است و این روش منحصر به همین طراح است، این نشانه‌ها در واقع رد پای طراح است که حکم همان امضای هنرمند را دارد.

گام بعدی آماده کردن مجموعه چیست؟

بعد از انتخاب موضوع، طراح به 6 ماه یا یک سال زمان نیاز دارد تا طرحش پخته شود و به نتیجه برسد. مرحله بعد معمولا یک زمان یک ماهه است که در این مرحله یک سری عناصر تصویری جمع‌آوری می‌شود. ممکن است طراح برود جنگل آمازون عکاسی کند یا از زنان افغانستان در حال جنگ عکس بگیرد به هر حال با توجه به روحیه طراح این زمان یک ماهه صرف جمع‌آوری برخی المان‌هایی می‌شود. ممکن است در یک مقطع زمانی مثل همین الان که اقتصاد خیلی مهم است و در موردش حرف می‌زنند طراح لباس دقیقا بر روی بحران اقتصادی و سرچشمه‌هایش زوم کند. گام بعدی این است که در کنار تصاویری که طراح تهیه کرده‌است یک سری پارچه و عناصر الیافی و بافتی به مجموعه اضافه می‌شود و پس از آن ممکن است طراح اصلی با چند طراح لباس دیگر تبادل اطلاعات بکند و نظرش را با دیگران در میان بگذارد.

همه کارها بر عهده طراح اصلی است؟

تا این مرحله همه‌کارها بر عهده طراح اصلی است ضمن اینکه ممکن است، طراحان بزرگ کارخانه‌های پارچه‌بافی خودشان را داشته باشند، کارخانه چاپ، گلدوزی و تمام ملزومات وقتی فرمی به شکل ناب و اولیه در حال شکل گرفتن است که به صورت اولین و اولین توسط آن طراح دارد شکل می‌گیرد ممکن است اصلا طرح پارچه وجود نداشته باشد طراح، پارچه را طراحی می‌کند و کارگاه پارچه‌بافی آن را تولید می‌کند، رنگ‌ساز هم رنگ جدید را می‌سازد و پارچه مورد نظر طراح را آماده می‌کند.

بعد از تولید پارچه نوبت به طراحی مدل لباس می‌رسد؟

حالا گروه طراحی دست به کار می‌شوند. از این مرحله به بعد طراح اصلی کار را برعهده تیم طراحی می‌گذارد. هر یک از اعضای تیم تعدادی طرح آماده می‌کنند، ممکن است هر کدام از این افراد 50 طرح آماده کرده و در اختیار طراح اصلی قرار بدهند. از بین انبوه این طرح‌ها چند طرح توسط طراح اصلی انتخاب شده و مراحل ویرایش را پشت سر می‌گذارد تا به تولید برسد و بالاخره پس از 6 تا 8 ماه یک مجموعه لباس از یک طراح بزرگ برای نمایش یا ارائه به بازار آماده می‌شود.

در این مرحله شوی لباس برگزار می‌شود و پس از آن چه اتفاقی می‌افتد؟

شو برگزار می‌شود و گزارش‌های مختلفی در رسانه‌ها و وبلاگ‌ها منتشر می‌شود. منتقدین، طرح‌ها را نقد می‌کنند. بعد از انتشار این گزارش‌ها یک پیش‌نمایش اولیه دارند و از کاربرهای خاص که منتقد هستند و نظرات کاملا کارشناسی شده دارند بازخورد دریافت می‌کنند، براساس این اطلاعات یک مجموعه آماده و راهی بازار می‌شود و به این ترتیب در واقع تولیدکنندگان 70 درصد فروش کالایشان را تضمین کرده‌اند.

کار همین‌جا تمام می‌شود؟

نه یک کاری که بعد از مرحله نخست تولید انجام می‌شود، و به موازات این کار طراحی دیگری انجام می‌شود مثلا اگر قرار است 30 تا شلوار تولید شود این شلوارها چند تا بالاتنه برای ست شدن لازم دارند و این بالاتنه‌ها باید چه ویژگی‌هایی داشته باشند یا اینکه این شلوارها اور هم لازم دارند، کاور رویی می‌خواهند؟ به همین ترتیب تمامی زیورآلات و کیف و کفشی هم که با این لباس‌ها هماهنگ باشد طراحی و تولید می‌شود و البته چون این پروسه خیلی حجیم و زمان‌‌بر است. طی یک دوره زمانی تولید و روانه بازار می‌شود.

بازار پوشاک ایران هم از این روش پیروی می‌کند؟

در حال حاضر برای اینکه درهای واردات را بر روی بازار چین باز کرده‌اند، صنعت نساجی ما تعطیل شده است اگر هم جاهایی را می‌بینید با دشواری‌های زیادی دارند کار می‌کنند و با کمترین سود به فعالیت ادامه می‌دهند، به خاطر اینکه لباس‌هایی باکیفیت بسیار پایین وارد بازار می‌شود و مردم هم از آنجایی که قدرت خریدشان چندان زیاد نیست همان لباس‌های چینی را می‌خرند.

یعنی مصرف‌کننده حق انتخاب ندارد؟

به نظر من اصلا برای مصرف‌کننده ارزش قائل نمی‌شوند به هر حال تولیدات چین هم چند نوع جنس تولید می‌کند چرا باید بدترینشان وارد بازارهای کشور ما شود. من نمی‌دانم این لباس‌هایی که در بازار ایران هست چه درجه‌ای از کیفیت را دارد که این‌همه کیفیتش پایین است و البته قیمتش هم برای واردکننده بسیار پایین است اما جالب است بدانید که لباس‌ها با قیمت پایین به دست مردم نمی‌رسد بلکه با قیمت‌هایی بسیار بالاتر فروخته می‌شود، یعنی مردم ما پول زیادی بابت لباس‌هایی می‌دهند که کیفیت خوبی ندارند.

فروشگاه‌هایی که لباس‌های مارک‌دار و برند هستند چه نقشی در بازار پوشاک دارند؟

برندهایی که در ایران فعالیت می‌کنند مارک‌هایی هستند که تولید انبوه دارند و برای همه اقشار جامعه با درآمد متوسط و پایین لباس تولید می‌کنند. اینها درواقع لباس‌هایی هستند که هر اروپایی حتی اگر کار هم نکند و کمک‌هزینه دولت را دریافت کند می‌تواند این لباس‌ها را بپوشد، در واقع اجناس متوسطی باکیفیت متوسط است.

حراج این برندها در داخل و خارج از ایران تفاوت دارد؟

در سایر کشورها قوانینی از سوی گروه تولیدکنندگان و فروشندگان تعیین می‌شود که در پایان هر فصل حراج‌های بیش از 50 درصد بزنند و انجام این کار اجباری است. به این وسیله در واقع سلیقه جامعه را بالا می‌برند، مردم متوسط و اقشار ضعیف جامعه می‌توانند در این حراج‌ها لباس خوب با کیفیت خوب را از نزدیک ببینند، لمس کنند و حتی بپوشند. مردم رنگ خوب را می‌بینند هر چند این کار با یک فصل فاصله انجام می‌شود ولی به هر حال این باعث می‌شود که سلیقه مردم در لباس به مرور پرورش پیدا کند، جنس خوب شناخته بشود و حس افراد ارتقاء پیدا می‌کند، این خیلی فرق می‌کند با اینکه جنس بی‌کفیت بدهند دست مردم.

شعبه‌هایی که در ایران هستند مکلف نیستند که حراج بالای 50 درصد بزنند؟

نه قوانین درون کشور را واردکننده اصلی تعیین می‌کند، به علاوه اینکه توضیح دادم این قوانین معمولا تصمیم‌هایی است که اصناف تولیدکننده و فروشنده پوشاک هر کشور می‌گیرند و آن را اجرا می‌کنند.

برداشت از هفته نامه آسمان