اخبار پوشاک و طراحی ودوخت آذربایجان غربی
افراد موفق کارهای متفاوت انجام نمی دهند ، بلکه کارها را بطریق متفاوت انجام میدهند ...
دوشنبه ۱۱ بهمن ۱۳۸٩
پوشاک محلی اذری نماد تبلور عفاف وحجاب ایرانی ... نظرات() 

 

پوشاک محلی آذری نماد وتبلور عفاف وحجاب ایرانی

 

پوشاک محلی  وسنتی هر منطقه تنها اثر باستانی میباشد که بطور زنده و صد در صد مستند و شاهد زنده فرهنگ و تمدن هر قومی می باشد همچون پرچمی است که انسان به وسیله  آن کوله باری ازناگفته هایی که در هیچ کتابی یافت نمیشود.چرا که کتاب وکتابخوانی نسبت به لباس محلی عمری نداردوتوسط یک شخص ویاقدرتی نیافریده شده است لباس محلی زاییده ذهن خلاق انسان در زمانها ی گذشته است ،انسانی که به دوراز هیاهوی بازارهای جهانی وماهواره های شبکه های جهانی درمحل زندگی خود  بانعمتهای خدادادی خود باگلها وگیاهان وپوست حیوانات بومی لباسی مناسب آب وهوای محل خود تهیه میکرد.لباسی که او را از گزند گرما وسرما ودشمنانش حفظ میکرد.،او خودرا بااین لباس  مانند گلها وگیاهان وپرندگان زیبای محل زیباتر میساخت.ونیز لباس خود را طوری تهیه میکرد که به راحتی به دنبال معشیت زندگی اش بروداولین خانه .انسان درزمانهای گذشته لباس وی بودو ی با  خلاقیت ودرک خوداز دنیای اطراف اپتدا در آن مسکن میگزیید.لباس خانه اول هرکسی است.ودرست بدین گونه است که    با بررسی های تاریخی وعلمی روشن شده است  که پو شاک هر محلی ارتباط تنگاتنگی با چگونگی اب وهوا ی منطقه  واعتقادات  ومبنای فکری  وذهنی شرایط زندگی ان فرهنگ دارد.

مرور کلی بر پوشاک سنتی مناطق چند مشخصه را بطور اشکار در بر میگیرد لباس مردمان زمانهای گذشته  بطور مسلم  مثل امروزه تابع تاثیرات ارتبا طات جهانی و ماهواره وتلویزیون  و مد روز وغیره نبود بلکه درست منطبق با ان چه که باید پوشیده میشد لباس میپوشیدند  ومسلما هرکسی بادیدن لباس سنتی هر قومی حتی بدون انکه زبان ان قوم رانیز بفهمدبرداشتهای زیر رااز لباس مزبورخواهد داشت.

1-هوای منطقه پوشندگان لباس  گرم یا سر دبوده است

2-لباس مربوط به زنان یا مردان  است.

3-جنس و رنگ پارچه لباس بومی منطقه ومحصول نعمتهای ذاتی ان منطقه است.

4-شهر نشین یا کوچ نشین  بوده اند.

5- مدل لباس وویزگیهای ان متناسب شغل انان بوده است.

6-ازچه نوع زیور الاتی استفاده میکردند.

7- شرم وحیا که یکی از دلایل لباس پوشیدن انسان است تا چه حدی رعایت می شده است.

بطور مثال هرکسی با دیدن لباس مردم عرب میفهمدکه  که این مردم در اب وهوای گرم زندگی میکنند ویا اقوامی از ان سوی دنیا همچون سرخپوستان ویا جنگلهای امازون  که هنوز هم همچنان برهنه ویا نیمه برهنه مانند حیوانات محل زندگی خود زندگی را سر میکنند. ومانند اجدادشان نگرش خاص خودشان رادارند.وبالاخره مقایسه پوشاک دنیای شرق وغرب نشاندهنده تفاوت عمیق بین این دو رانشان میدهد.درشرق مردم چه مسلمان وغیر مسلمان از چین گرفته تازاپن وهندویا پاکستان همه به نوعی دارای لباسی بلند وسربندی مناسب منطقه خود هستند. وغرب نیز همچون نیاکان خود چه امریکایی وچه انگلیسی همچنان نیمه لخت و برهنه می باشند همه انها نماد فرهنگ خاص خودشان را به نوعی حفظ کرده اند.ودر ایران تمام اقوام ایرانی هرکس به نوعی دارای لباس بلند گشاد همراه با روسری بزرگ وکوچک وانواع چادر میباشند.طرز بستن لچک و چادر کمر زن گیلانی ومازندرانی مناسب شرایط کاری آنان میباشد فرم وجنس.نقاب صورت مردم جنوب برای جلوگیری از آفتاب سوزان آنجا میباشد.رنگ سفیدلباس  بلوچ  نیز مناسب هوای خشک وسوزان ان مناطق میباشد.

 کاربرد انواع مختلف  روسری در لباس سنتی آذربایجان  نیز بیانگر غیرت وتعصب ورنگ روسری نشانگر رنگ گلهای وحشی کوههای ا ن و نیز جنسهای مختلف  آن نیز مناسب چهارفصل سال درآذربایجان میباشد.

بامروری برانواع روسری در لباس سنتی اذربایجان به نمودوجایگاه حجاب وعفاف ایرانی بیشتر پی خواهیم برد.

1-کلاقایی:پارچه ای که از ابریشم یا ابریشم پخته (جوشانده)ورنگزده بافته میشود.پارچه هایی ابریشمی چهارگوش که بافت قواره ای دارندوطرح های مخصوص به خود دارند وبه عنوان روسری زنانه ولباسی مورد استفاده قرارمیگیرند وشهرت جهانی دارند.وهم اکنون نیز به شیوه سنتی درکارگاههای چاپ باتیک تهیه میشود ویژگی خاص آن عبارتنداز ظرافت ،سبکی، طرحهای بته جقه ای نقوش گلهای محلی منطقه قابل توجه میباشد.این روسری تنها اثر باستانی است که تاکنون نیز مورد استفاده قرارمیگیردولی متاسفانه اخیرا به نام روسری چینی دربازار رایج شده  است .وبه جهت منافع مادی خارجیها این روسری طوری کوچک شده است که گردن ونیمی از موی خانمهای ایرانی بیرون میماند در صورتیکه این روسری بزرگترین روسری اذری،قشقایی ،ترکمنی  است وحداقل اندازه هر ضلع ان یک متر ونیم میباشد.

2-ساللاما:روسری بزرگ توری باریشه هایی ازجنس  همان روسری که ازروی کلاه یا روسری دیگر بسته میشود.

3-لچک:روسری هایی  که به صورت سه گوش بریده ودوخته میشود  ومعمولا از چارقد کوجکتر است واز زیر چارقد استفاده میشود.

4-آغابانی:روسری های سفید از جنس های لطیف ونازک با اندازه های متوسط مخصوصا مورد استفاده بانوان میانسال وکهنسال قرارمیگیرد .البته این روسری هنوز هم دراکثر مناطق روستایی وخانواده های اصیل اذری کاربرد دارد.

5-چالما:روسریهایی از جنس ابریشم یا کلاقایی که زنان دور سر ودهان خود همزمان میپیچند.

6-یایلیق:روسری های نازک وظریف و مخصوص تابستان میباشد. .یایلیق در گذشته سمبل آبرو وحیثیت یک دختر  اذری بود.اگر دختری یایلیق خود را گم میکرد وپسری نیز انرا پیدا میکرد..طبق سنت دیرینه اذربایجان ان دختر باید با ان پسر ازدواج میکرد چرا که دختر آذری دارای منزلت  وارزش واقعی زن را باید حفظ میکرد. .وحفظ حجاب وعفاف حتی قبل از اسلام جزو سنت های دیرینه در اذربایجان میباشد.

7-یاشماق:به معنی پوشانیدن بخشی از چهره است ودر اصطلاح بخشی از یایلیق وروسری است که زنان به دور سر وگردن مقابل دهان میبندند.طبق رسم ورسومات اذربایجان زن در اذر بایجان در هنگام برخورد بامردان غریبه یا مردان مسن فامیل دهان خودرا با ان میپوشاند ونشانه حجاب وحیا محسوب میشود.روگرفتن از بزرگترها ی دامادکه به نوعی احترام گذاشتن میباشد سنتی دیرینه در میان آذربایجانیان است  والبته در نوع یاشماق بستن تفاوتهایی  در بین انها دیده میشود. یاشماق یعنی تحمل ، سکوت وسکوت عروس هرچه بیشتر باشد   نشان دهنده نجابت بیشتر اوست واحترام او دربین اقوام همسر افزون میگرددد. نباید فراموش کرد که یاشماق براساس فلسفه ای در طی قرون در فرهنگمان ریشه داشته است.امروزه باتکیه برهمان فلسفه وهدف که مبنای هرگونه کرامت ونجابت وعزت بوده است. باید به یاشماق نگاه کرد.واگر نمی توانیم ویا نمی خواهیم یاشماق برون را حفظ کنیم ارزش بنیادین یاشماق را فراموش نکنیم .با یک نگاه به جایگاه زن در خانواده در زمانهای گذشته ومقایسه با زن در خانواده وجامعه امروزی روشن میشود حفظ مقام والای زن با یاشماق در گذشته با حمایت هیچ وکیل ماهر و خبره ای در جامعه امروزی میسر نخواهد شد.

                                         نوشته ی:                      صفوزامحمدزاده