اخبار پوشاک و طراحی ودوخت آذربایجان غربی
افراد موفق کارهای متفاوت انجام نمی دهند ، بلکه کارها را بطریق متفاوت انجام میدهند ...
سه‌شنبه ۱٧ اسفند ۱۳۸٩
پوشاک مردان آذری ... نظرات() 

پوشاک مردان:مردان نیز مانند زنان آداب و رسوم خاص خودرا دارند ، وتا قبل از کشف حجاب رضا خان همه مردان اذر بایجان مخصوصا خوی ،تبریز،اردبیل،زنجان وبه ویژه بازاریان حتما از کلاه استفاده میکردند بعضی از مردم مانند تجار و بازرگانان از کلاه های پوستی ومدل قفقازی  استفاده میکردند و طبقات مختلف اجتماع بسته به کار و حرف خود از کلاه های مختلف استفاده مینمودند. البته این کلاه ریشه در فرهنگ دیرینه مادارد وبعد از ظهور اسلام علما ودانشمندان وروحانیان به جای کلاه   عمامه برسر گذاشتند . در زمانهای قدیم کلاه برای مرد در حکم چادر برای زن بود این موضوع آنقدر مهم بود که مردان در منزل نیز کلاه مخصوص استراحت یعنی همان عرقچین  (کلاه پارچه ای )برسر میگذاشتند. البته در فصول سرد نیز به جای آن از کلاه دست بافت پشمی استفاده میکردندوشاید به همان خاطر رضاشاه اپتدا کلاه  فرنگی (کلاه شاپو)که در منطقه به سیلیندر معروف شده بودرابه جای کلاه بومی مرسوم نموده وسپس کلاه گذاشتن در بین مردان علی الخصوص کارمندان دولت برچیده شد.البته قشر بازاریان وروحانیان از این نظر متمایز بوده اند و در همین دوره اکثر بازاریان مخصوصا از کلاه پوستی و کلاه قفقازی که همان باشلق مادی ( منسوب به قوم ماد ) میباشد استفاده می کردند.

لازم به ذکر است که علاوه برکلاه  یقه کت (کت کلمه انگلیسی ونیز مالباسی به این اسم در بین لباسهای سنتی مان نداریم) یا همان قبای مردان که اولین لباس رسمی جهان ولباس جنگ نیز به شمار میاید. نیز در زمان رضاخان دچار تغییر وتحول شد وآنهم این بود که یقه  ایستاده یا یقه محمدی جای خودرا به یقه انگلیسی (یقه فعلی کت مردانه)دادوبدین گونه مردان بیکباره لباس سنتی را با کت انگلیسی عوض کردند.

از جمله لباس های متداول مردان چوخا ، جوبه ، قبا ، پتاوا  (مچ پیچ یا مچ بند ) ، جوراب ، چکمه وکفش ، کمربند   وشال مخصوص بازرگانان (برای گذاشتن پول) ، انواع کلاه ،کوینک (پیراهن) ، جلیققا (جلیقه)، شال دست باف و کارگاهی ، ارخالیق  و شلواربوده است.

جنس لباس مردان از کرک ، پشم ، کتان ، پنبه ای ، پوست وچرمی بوده است.

طرح وبافت پارچه های مردان از پارچه های ترمه باطرح بته جقه ای کتان وکرباس راه راه وآبی ونیلی وسفید رنگ بوده است.

استفاده از شال پرپشت و پرچین و عمامه در بین ترکها مورد توجه نبوده است واین مورد تنها ویژگی متمایز کننده پوشاک مردان ترک وکرد میباشد.

کردها بر عکس ترکها در طی قرون متمادی از عمامه (چپیه مانند وچهارخانه سفید ومشکی  ) وشال کمر پهن وعریض از پارچه های گلدار وساده استفاده می کردند، در صورتی که ترکها همانند اجداد باستانی خود از دیر زمان از کمر بندی سگگ دار استفاده میکنند.مردان این منطقه استفاده از کمربند را نشانی از حمیت ومردانگی میدانند.

پوشاک مردان بطور کلی عبارتند از:                             

بورک : کلاه از هرنوع وهر جنس

تیفتیک بورک: کلاه پشمی مخصوصی که از موی بز ویا موی زیرین گوسفند تهیه میشود.

جلیققا(جلیقه) : کت بی آستین وجلو باز برای پوشیدن از روی پیراهن  وغیره ، قسمت جلوی آن از جنس شلوار وپشت از آستری همرنگ شلوار.

جوت ارخا : کت وجلیقه ای ترمه ای که از روی (کوینه ک )میپوشند.

جوراب: آنچه که به پا میپوشند از جنس لطیف یا پشمی  ودست باف

ترمه بورک : کلاه مردان که از ترمه دوخته میشد ومخصوص منزل بود . دور آن یراق دوزی میشد.

پاپاق: کلاه از همه نوع در معنی مجاز هم به کار گرفته می شود نشان از مردی ومردانگی است.

پته وا : بندهای پهنی که از پشم بافته می شود و مردان روستایی و مسافران به دور پاهای خود تا زانو می پیچند.

پوتون: کفشهای چرمی ساقه بلند وبندداری که مخصوص سربازان وکوهنوردان است.

شاپو: کلاه های مردانه از جنس ماهوت با دور لبه گرد.

شیخ بورکو: کلاه های نیم دایره ودست باف بدون هرگونه آهار وزینت مخصوص افراد مسن و معتمد.

عبا: لباس بلند وبا یقه ایستاده ودر بالا تنه تنگ ودر پایین تر کمی گشاد میشود .

عرقچین : کلاه سفید ودست دوزی که از زیر عمامه گذاشته میشود.

کاسکت: کلاههایی نیم دایره با آفتاب گیری در قسمت مقابل آن .

کئچورقان : جورابهای بدون کف  وتا زیرزانو از جنس نمد که در انتهای آن دوبند بلند وجود دارد برای بستن جوراب به پا .

کورچ: پالتو هایی که از پوست گوسفند تهیه میشود ، برای تهیه این لباس پوست گوسفند از پشم جدانشده  وبهمان حالت نمک سود کرده وخشک میکنند.

کوکوله ته : پالتو هایی که دارای کلاه از جنس خود هستند  ودور کلاه  وآستین ها پردوزی ویا پوست دوزی شده است . این لباس جزو لباسهای باستانی است وبیشتر در تن سکائیان دیده شده است.

کوله جه : ارخایق مانندی که از پارچه های نازک دوخته شده باشد در قسمت پشت لباس دامن به کمر چین میخورد.

کوینه ک: هما ن پیراهن امروزی بااین تفاوت که یقه کوینه ک سنتی یقه ایستاده ویا یقه محمدی میباشد.

قافقاز بورکی : (کلاه قفقازی) کلاه پوستی با برگرد هایی در رو پیشانی و گوش وگردن که در سرما این برگردها باز شده واز بدن محافظت میکند . در جلو این کلاه بندی تعبیه شده است که در مواقع غیر ضروری این برگردهاروی سر بسته میشود. این کلاه همان باشلق مادی منقوش در تخت جمشید است  که به جای نمد از پوست  استفاده شده است و امروزه هم در مناطق سردسیر مورداستفاده قرار میگیرد.طرح این کلاه  اولین کلاه جنگ نیز هست بدین صورت که به جای پوست وپشم از فلزات استفاده میکردند.

شلوار: شلوار معمولا از پارچه های راه راه ویا ساده باگشادی متوسط وبیشتر از رنگهای آبی وسفید  استفاده میکردند.

 

                                                          تهیه وتنظیم از صفورا محمدزاده